Gratis tips
- Blijf trouw aan jezelf en aan je eigenheid als spreker.
- Neem een onderzoekende leerhouding aan.
- Grijp iedere kans om te oefenen voor publiek.
- Kies voor een veilige setting en een vriendelijke maat.
- Neem de ruimte om je succes te vieren.
- Vraag om feedback.
- Durf je publiek één voor één aan te kijken.
- Oefen met de perifere blik.
- Geef gepaste aandacht aan je angstgevoelens.
- Doe het niet te goed.
- Deel met je publiek wat je doormaakt.
- Mobiliseer gevoel en expressie.
- Durf toe te geven aan het plezier van presenteren.
- Verzamel anekdotes over jezelf.
- Creëer een gemeenschappelijke beleving.
- Begin met een beeld.
- Maak een brug naar je publiek.
- Maak gebruik van stiltes tussen woorden.
TIP 1 : Blijf trouw aan jezelf
Er wordt veel geroepen in presentatieland. Over je houding, je stem, het gebruik van je woorden, de intonatie, etc... Als je niet oplet ben je vertrokken voor een verbetertraject zonder einde. Het schijnt erbij te horen. Als je iets wil leren zet je de deur open voor allerlei aanwijzingen en feed back. Valkuil is dat je jezelf niet meer hoort. “Past dit bij mij?” is dan de vraag? “Klopt het of wil ik dit eerst onderzoeken?” “Waarvan kom ik tot bloei?” Die vragen zijn terecht. JIJ bent aan het stuur van je eigen onderzoek. In de trainingen van Totaal Present is daar aandacht voor. Vaak worden eigenschappen als “verlegen en terughoudend” bij sprekers benaderd als hindernissen voor het spreken in het openbaar, terwijl ze de bouwstenen zijn van wie je bent. “Hoe kan je dezelfde eigenschappen inzetten om je publiek te raken?” Met een onderzoekende leerhouding blijf je trouw aan wie je bent en kom je op een vanzelfsprekende manier tot je recht voor publiek.
TIP 2 : Grijp iedere kans om te oefenen
Terwijl je trouw blijft aan een vriendelijke maat. Ben je een beginner? Dan kan je klein beginnen met een netwerkgesprek, of een klantencontact. Met royale complimenten voor jezelf na iedere prestatie. Heb je meer ervaring, dan past een grotere uitdaging als een huwelijksrede of een verhalenwedstrijd. Ook hier is achteraf ruimte nodig om de waardering in te nemen en je successen te vieren. Regelmatig trainingen volgen helpt ook om richting te geven aan je committent. Iedere gelegenheid is meegenomen om te oefenen en feed back te vragen. Ook beeld -en geluidsopnamen kunnen je bijsturen. “Wat maakte dat je geboeid luisterde” “Waar ging je aandacht van weg?” Vaak heeft het antwoord te maken met de manier waarop jij als spreker in jezelf gelooft en dat is nu net iets waar je in kan groeien door te oefenen.
TIP 3: Durf je publiek één voor één aan te kijken.
Sommigen beweren: “Kijk nooit langer dan 3 seconden in de ogen van iemand in je publiek. Als je langer kijkt raak je een primitieve angst bij mensen en voelen ze zich door jou bedreigd.” Anderen zeggen: “Kijk en blijf kijken want dat is het allerbelangrijkste als je contact wil maken?” Hoe zit het dan, hoor ik je vragen? Naar mijn inzien is het antwoord ergens in het midden. Je kijkt je publiek langer in de ogen dan je gewend bent om te doen in het dagelijks leven, maar niet zo lang dat jij of de ander er ongemakkelijk van wordt. Dit doe je ook steeds een op een, zonder woorden te verspillen tussendoor. Oogcontact is een punt van aandacht in de training. Omdat we er in het dagelijks leven zo veel van weggaan hebben we dit opnieuw te trainen voor publiek. Daarom vraag ik aan de deelnemers voor de groep om oogcontact langer vast te houden dan ze gewend zijn. Als experiment om uit te zoeken waar dit hen brengt. Het gevolg is vaak dat zowel spreker als toehoorder zich “gedragen voelen door een aandachtsveld”. De ontspannen concentratie brengt iedereen naar het puntje van zijn stoel.
TIP4: Oefen met de perifere blik
Van klanten krijg ik soms te horen: Hoe kan ik meer aanwezig zijn om voluit te spreken? Mijn antwoord is steeds: 'de perifere blik'. Met deze blik kijk je alsof je naar een landschap kijkt, met je ogen gericht op het geheel van wat zich tegelijk afspeelt. Dit wil zeggen, met voldoende afstand om alles en iedereen in beeld te houden en met voldoende betrokkenheid om jezelf en de anderen daarin levendig waar te nemen. Vaak is het zo dat we in het dagelijks leven met onze aandacht van het ene naar het andere zappen met een verkokerde blik die nauwelijks oog heeft voor wat er in het moment gebeurt. Gevolg is dat we op impulsen reageren als een verschrikt hert. Om dit om te buigen kan je beginnen bij de manier van kijken. Je stelt je blik bij en je aandacht volgt. Ook je gedrag en je welbevinden voegen zich naar de periferie aandacht. Vrijheid en ontspanning worden voelbaar. In de training oefenen we met verschillende manieren van kijken om dit aan de lijve te ondervinden. Zo kom je dichter bij je doel om voluit aanwezig te zijn voor publiek.
TIP 5: Geef gepaste aandacht aan je angstgevoelens.
Het zweet in je handen, je trillende handen, je droge mond. Sommige sensaties en emoties zijn erg intens als je spreekt in het openbaar. Ze lijken je aandacht helemaal in beslag te nemen. Je eerste reflex is om ze te negeren, of ze te onderdrukken, of ze toe te dekken. Dit maakt het alleen maar erger. Een andere aanpak is de perifere aandacht. Je neemt je angst waar samen met de bijbehorende lichaamssensaties alsof ze op zichzelf staan, als een onderdeel in een landschap. Het is er maar er is ook meer dan dat. Ondertussen kijk je rond naar je toehoorders, neem je een slokje water en laat je de sterke emoties ongemoeid hun gang gaan. Geen probleem. Je bent er bij zonder er mee samen te vallen. Voor velen lijkt dit een enorme toer. En dat is het ook als je net begint. Het onderzoeken van ondermijnende gedachten helpt je ook op weg. Maar belangrijker is om er tijdens je presentatie doorheen te bewegen. Geef jezelf daarom de tijd om te oefenen, zo vaak als je kunt. Eerst in een veilige setting van een training, later voor een onbekend publiek. Zo merk je vanzelf dat de intense emoties sterk afnemen na de tweede of derde keer. De winst van het oefenen is groot, de resultaten snel zichtbaar. De weg is dan vrij om plezier te vinden in het presenteren en je publiek te betrekken bij je enthousiasme.
TIP 6: Doe het niet te goed.
Het zal je maar overkomen. Woorden overslaan, vergeten, het niet meer weten, stilvallen, een black out, opnieuw beginnen, uitbarsten, in tranen, in schaterlachen. Gun jezelf de ruimte om zoveel mogelijk te struikelen voor publiek. Kom er zelfs ruiterlijk voor uit, lach erom. Het werkt bevrijdend voor jou en je toehoorders om te delen wat je doormaakt. Een veilige setting helpt om die drempel te nemen.
TIP 7: Mobiliseer gevoel en expressie
Alle zintuigen zijn uitgenodigd op het feestje dat presenteren heet. Proef de woorden die je uitspreekt, laat je raken, verbaas jezelf over wat zich aandient en laat dat zien. Ook je stemkleur en je gebaren zijn welkom. Je zult merken dat de aanwezigheid van een publiek jou kan helpen om daar dichter bij te komen. Het versterkt je beleving als het ware. En ook andersom. Met je expressieve beleving nodig je toehoorders uit om mee te gaan in jouw wereld.
TIP 8: Durf toe te geven aan het plezier van presenteren
Het is mogelijk dat je steeds meer plezier krijgt in het tevoorschijn komen. Het gebeurt soms ongemerkt. Je vertelt iets en plots staat de deur op een kier voor plezier. Om de hoek lonkt een gouden kans om te genieten. Als je het durft te volgen loop je het risico om enthousiast te worden en te stralen. Als je daaraan toegeeft wordt het groter en slaat de vonk over op je publiek.
TIP 9: Verzamel anekdotes over jezelf
Over wat je meemaakt, wat je leest, wat je raakt, wat je ziet, wat je ruikt en proeft. In de straat, thuis, op je werk, op de sportschool. Oefen ook om die specifieke verhalen op te schrijven in een dagelijkse column voor jezelf. Er komen dan vast ook associaties en verbanden omhoog die iets over jou te vertellen hebben. Ga deze associaties koppelen aan grotere thema’s die jou drijven en je bezighouden in wat je doet en denkt. Zo was er in de training een deelnemer die haar werkplek beschreef en begon met de stand van de tafel en de stoelen om vervolgens uit te komen bij de verhoudingen tussen mensen en haar wens om daar meer in tevoorschijn te komen. Tijdens het spreken begon haar te dagen hoe dit te maken had met de presentatie die ze had ingepland en waar ze de brug kon slaan naar het publiek. Die brug heb je als spreker nodig om een gemeenschappelijke beleving te creëren en je toehoorders te betrekken bij jouw visie.
TIP 10: Begin met een beeld
“De ingang van het Diakonessenziekenhuis april 2005. Ik stond met mijn koffer op de stoep. Om 14.00u werd ik geopereerd: borstkanker was de diagnose. Met een zucht keek ik nog een laatste keer rond. Ontluikende bloesem aan de bomen. Met wilgenkatjes verderop. Toen viel mijn oog op een tak die net was afgebroken. Gele bloesem nauwelijks uit de knop. Ik besloot om hem mee te nemen. “Binnen hebben ze vast nog wel een vaas”, dacht ik, terwijl ik met lood in de schoenen doorliep naar de ontvangstbalie. Ik had er geen zin in. Waarom ik dit nu aan jullie vertel?”
Het helpt je als spreker om de dingen voor je te zien terwijl je spreekt. Want als jij het ziet, ziet je publiek het ook. Met stilte, details en aksenten, contrast en ritme bouw je een beeld op waar je in rondkijkt en jezelf laat verrassen door associaties die spontaan opkomen. Het publiek wordt meegezogen in je film. Spreker en publiek vinden elkaar in de beleving van het verhaal. De weg is open om een brug te slaan naar je boodschap.
TIP 11: Maak gebruik van stiltes tussen de woorden
Stilte is een krachtig instrument. Het zet een punt in je betoog. Een punt om uit te rusten en aandacht te verzamelen. Een punt ook om de totale impact te voelen van wat je zegt. Als spreker heb je de neiging om vooruit te lopen op je verhaal. Meestal om je eigen onrust toe te dekken. Gevolg is dat de toehoorders je niet bij kunnen houden. Vroeg of laat haken ze af om zelf op adem te komen. Het is daarom belangrijk om stiltes in te bouwen. Zo geef je ruimte aan je publiek om een beeld op te bouwen voor hun geestesoog. Ook voor jezelf is er dan ruimte om te landen op het punt waar jij als spreker de klemtoon wil hebben. Pas dan kom je als spreker tot je recht en kan het publiek je inspiratie ontvangen.
Meer weten?
In de Nieuwsbrief verschijnen regelmatig tips en artikels over presenteren en recente ontwikkelingen op dit gebied.
Lees ook het artikel Eerste Hulp bij Spreken in het Openbaar
Succes met je presentatie!
Katrien Smets
