Zes  stappen om je angstreflex te doorbreken en voluit te leren spreken in het openbaar.

Een pitbull piept in een hoek van een flatgebouw in Miami. Zijn gespierde lijf trilt als een blad terwijl de hond als een bezetene aan de deur krabt. Waarom? Zijn baasje heeft de kookplaat aangezet. De hond is als de dood voor het geluid. In de loop der tijd is de pitbull bang geworden voor de stofzuiger en de broodrooster. En nu dus ook voor  de kookplaat. De bewoners Ally en Jack zijn het zat om hun leven aan te passen aan de beperkingen van hun huisdier. Ze zoeken hulp bij ‘The Dogwhisperer’, een Mexicaanse hondenfluisteraar van de gelijknamige tv-serie.

Wat een boeiende overeenkomst,’ dacht ik toen ik naar de serie keek en mijn gedachten uitgingen naar sommigen van mijn klanten die zich,  omwille van hun podiumangst, steeds verder in hun kantoor hadden teruggetrokken om een speech te vermijden

Maar zelf ben ik ook bekend met spanning en hartkloppingen als ik het  podium opga en weet ik – dat als ik het volg – het hand over hand kan toenemen.

Mens en dier zijn elkaars gelijke als het gaat over primitieve reflexen bij gevoelens van angst en onveiligheid. Zonder training en bewustwording kunnen dezelfde reflexen je leven overnemen en lam leggen.

Dit komt omdat angst en dus ook podiumangst teruggrijpt naar een oude geconditioneerde respons van ‘fight, flight or freeze’. Die respons ontstaat in de hersenschors. Uitingen als zweten, trillen, stotteren, tekst vergeten of het afsplitsen van je aandacht, zijn een vertaling van die respons in je lichaam.

‘Let me show you how your dog can snap out of it’, riep Cesar Milan, de hondenfluisteraar, toen hij de hond aan de riem nam en dichter bij kwam. In kleine stapjes slaagde ‘The Dogwhisperer’ erin om het vertrouwen van de pitbull te winnen en hem volledig in overgave op zijn rug te leggen. Vervolgens ging de kookplaat aan en liet Cesar zien hoe hij de gefixeerde aandacht van het dier kon doorbreken met een gedoseerde prik in zijn ribbenkast. De hond schrok even maar werd vervolgens rustig, met zijn tong uit zijn bek.

‘Prachtig’ dacht ik op de bank in de huiskamer.’ Want ik weet uit ervaring dat deze aanpak ook werkt voor mensen die bang zijn om zich te manifesteren voor publiek.

Het geheim van Cesar’s aanpak bestaat uit de combinatie van 2 onderdelen :

Ik kreeg gisteren een klant aan de lijn die volgende week wil spreken in het openbaar en op dit moment duizend dodend sterft. Samen bespraken we een traject om in de loop der tijd meer zelfvertrouwen op te bouwen. Maar de klant wou ook direct worden geholpen met een aantal praktische tips. Hieronder volgen 11 tips die je meteen kunt toepassen.

EERSTE HULP BIJ SPREKEN IN HET OPENBAAR

Is het zover? Sta je voor een toespraak en sterf je duizend doden? Dan kunnen deze tips je helpen herinneren dat het allemaal goed komt.

TIPS.

1. Het is normaal dat je zenuwachtig bent. Besef dat iedere spreker, ervaren of niet, hier last van heeft. Geen probleem. Het hoort erbij.
2. Visualiseer gedurende drie avonden voor de toespraak hoe stevig je er staat en hoeveel enthousiasme je uitstraalt. Ook het publiek lacht je welwillend toe.
3. Hou het zo eenvoudig mogelijk. Vele sprekers proppen te veel woorden in hun toespraak en haasten zich door hun speech. Of ze zijn bang om de lijn van hun verhaal te verliezen of omdat niet alles gezegd kan worden. Kies er daarom voor om zaken weg te laten tot je verhaal een heldere lijn heeft zonder uitweidingen.
4. Oefen zo veel mogelijk van te voren. De beste manier om te oefenen is om rond te lopen en je woorden uit te spreken. Zo kan je merken welke zinnen er lopen en welke niet en bijzaken weglaten. Bulletpoints met een logisch verloop geven je houvast in je verhaal.
5. Doe een ontspanningsoefening dertig seconden van te voren. Breng je aandacht bij de uitademing bijvoorbeeld. Let erop dat je meer lucht uitademt dan inademt. Bij iedere uitademing denk je aan ontspannen.
6. Maak verbinding met je publiek. Besef dat mensen in het publiek jou gunstig gezind zijn en willen dat je het er goed van af brengt. Spreek sommigen van hen aan op de eerste rij om alvast kennis te maken en het ijs te breken.
7. Durf je publiek een voor een aan te kijken. Het gevolg is dat zowel spreker als toehoorder zich “gedragen voelen door een aandachtsveld” en dit het publiek uitnodigt om mee te werken.
8. Geef gepaste aandacht aan je angstgevoelens. Sommige sensaties en emoties zijn erg intens als je spreekt in het openbaar. Je eerste reflex is om ze te negeren, of andersom, er helemaal in mee te gaan. Dit is niet behulpzaam. Een andere aanpak is de perifere aandacht. Je neemt je angst waar samen met de bijbehorende lichaamssensaties alsof ze op zichzelf staan, als een onderdeel in een landschap. Het is er maar er is ook meer dan dat. Ondertussen kijk je rond naar je toehoorders, neem je een slokje water en laat je de sterke emoties ongemoeid hun gang gaan. Geen probleem. Je bent er bij zonder er mee samen te vallen.
9. Richt je aandacht naar buiten. Gevoelens van angst en spanning zorgen voor een preoccupatie met wat er zich in jou afspeelt ( Doe ik het goed, zal het lukken?). Dit kan je omdraaien door je te richten op je publiek? ( Ben ik te verstaan, ben ik te volgen?) Zo hou je verbinding en nodig je het publiek uit om samen te werken.
10. Mobiliseer enthousiasme en expressie. Alle zintuigen zijn uitgenodigd op het feestje dat presenteren heet. Proef de woorden die je uitspreekt, laat je raken, verbaas jezelf over wat zich aandient en laat dat zien. Ook je stemkleur en je gebaren zijn welkom. Je zult merken dat de aanwezigheid van een publiek jou kan helpen om daar dichter bij te komen. Het versterkt jouw beleving als het ware. En ook andersom. Met je expressieve beleving nodig je toehoorders uit om mee te gaan in jouw wereld.
11. Hou vertrouwen. Slecht 10% van je zenuwachtigheid is te merken. De meeste mensen hebben geen notie van je knikkende knieën en je transpiratie en gunnen jou dat je schittert voor publiek.

To zover de tips. Ik wens je heel veel succes bij je presentatie en hoor graag hoe deze tips voor jou hebben gewerkt.
Mocht je zelf op- en aanmerkingen hebben of een interessante aanvulling dan lees ik graag je reactie.

Meer weten? www.totaalpresent.nl

auteur: Katrien Smets.
Zijn bètablokkers een oplossing tegen spreekangst? Sommigen menen van wel. Bètablokkers worden voorgeschreven bij hoge bloeddruk of bij hartklachten. Je kan ze ook incidenteel gebruiken als de situatie waarin je bang bent niet zo vaak voorkomt, bijvoorbeeld net voor een speech. Lichamelijke verschijnselen van angst nemen dan af. Hartkloppingen, trillen en blozen verdwijnen een half uur na gebruik. Bij sociale angst zijn het juist déze verschijnselen die je angst versterken. Dus door de bètablokkers kan daarom de angst afnemen. Aldus het Trimbosintituut.

Er zijn ook andere geluiden. Bètablokkers bieden geen structurele oplossing. Ze halen ook je creativiteit onderuit. Bij muzikanten is vastgesteld dat ze door het gebruik van bètablokkers een verminderd gevoel hebben voor melodie en ritme. Aldus het kenniscentrum psychologie. Gevoel en creativiteit zijn ook voor sprekers belangrijke bouwstenen.

Wat helpt er dan wel op lange termijn? 3 manieren om je podiumangst te overwinnen.

1. Exposure in vivo
De spreker stelt zich bloot aan de angstige situatie, totdat hij of zij merkt dat de angst vermindert. Dit blijkt zeer effectief te zijn bij de behandeling van fobieën, maar is ook doeltreffend tegen podiumangst. Een veilige omgeving om te oefenen is daarbij wezenlijk. De aanpak van TotaalPresent heeft daar aandacht voor. Met afspraken over de voorwaarden en het verloop is de setting van de open training vastgelegd. Aan de hand van voorbeelden en waardering wordt iedere opdracht zorgvuldig begeleid en nabesproken.

2. Mindfulnesstraining
Het verankeren van je aandacht in het hier en nu door te letten op lichamelijke sensaties die gekoppeld zijn aan denken en voelen. Dat is mindfulness in een notendop. Deze methode wint steeds meer aan terrein omdat het effectief is tegen angst en somberheid. Bij TotaalPresent zijn de waarnemingsoefeningen ingegeven door mindfulness en trainen we de aandacht om totaal aanwezig te zijn voor publiek.

3. Perifere blik
Mensen met een sociale fobie zijn er bij gebaat om hun aandacht naar buiten te richten en niet alleen naar binnen, aldus de methode van taakconcentratietraining. Dit geldt ook voor spreekangst. Door het oefenen met de perifere blik leert de spreker om zijn aandacht ruim te houden alsof hij naar een landschap kijkt. Gevolg is dat er ruimte ontstaat voor vrijheid en ontspanning. Bij TotaalPresent oefent de deelnemer in het trainen van de perifere blik en om beschikbaar te zijn voor alles wat zich afspeelt in het hier en nu.

Succes met je presentatie !

Katrien Smets/presentatiecoach van TotaalPresent